Meertaligheid, de leraar speelt de hoofdrol

ondersteuners aan tafel

Wie in Brussel lesgeeft, kan niet om het thema meertaligheid. Hoe zorg je ervoor dat anderstalige kinderen het Nederlands zo goed mogelijk onder de knie krijgen? Hoe ga je om met de veelheid aan talen in je klas? Om scholen te ondersteunen in hun zoektocht naar antwoorden, verrichtte het Onderwijscentrum Brussel  al heel wat intern studiewerk rond meertalige taalontwikkeling en taaldidactiek voor anderstaligen. Op een interne teamdag voegden we nog een puzzelstukje toe. Verschillende experts kwamen ons inspireren rond de vraag: hoe kan je meertaligheid stimuleren én benutten op school?

De inhoud van de workshops was erg divers, maar 4 algemene uitgangspunten blijven ons bij:

  1. Bewust met meertaligheid omgaan is een must

De vele talen op onze scholen kan je niet negeren. Het is belangrijk om te zoeken naar een goede aanpak die je leerlingen zo ver mogelijk brengt. Kinderen en jongeren zijn heel flexibel in hun taalgebruik. Zij hebben verschillende taalrepertoires: ze spreken Nederlands op school, maar gebruiken andere talen thuis, in de vrije tijd, met familie en vrienden, … Al die talen maken deel uit van hun identiteit. Leerlingen moeten dit kunnen ervaren als een rijkdom. Hoe geven we hen die kans? Hoe kunnen we dat talig talent zo goed mogelijk ontwikkelen

  1. De leraar speelt de hoofdrol

Als leraar ben je de sleutel voor een goede taalverwerving. Je kan daarbij ook de (meer)talige bagage van leerlingen benutten als didactisch kapitaal. Als een leraar kan zorgen voor verbanden tussen de thuistaal en de schooltaal, creëert dat krachtige cognitieve leermomenten. Je hoeft daarvoor als leraar de thuistaal helemaal niet te spreken. Laat bijvoorbeeld de leerlingen eens iets voorbereiden in hun thuistaal, of laat ze voor elkaar vertalen. Dat is niet gemakkelijk, omdat je het gevoel hebt dat je wat controle verliest. Leraren die op deze manier thuistalen gebruiken in de klas, geven als tip om dat gevoel van controle wat te durven loslaten en vertrouwen te geven aan kinderen.

  1. Nood aan veel energie in beleid en afspraken

Als je met de talen van je leerlingen aan de slag wilt, volstaat het niet om afspraken te maken en enkele acties op te zetten. Werken rond meertaligheid is een continu proces en een blijvende uitdaging. Ouders daarbij betrekken is cruciaal. Ook zij hebben bepaalde opvattingen over taal en onderwijs. Sensibiliseer en informeer hen rond het belang van meertaligheid, de rol van de moedertaal, hoe zij hun kind kunnen ondersteunen, …

  1. Meertaligheid is geen zwart-witkwestie

Alle wegen leiden naar Rome. Het doel blijft: onze leerlingen maximale ontwikkelingskansen bieden. Maar dat kan op heel veel verschillende manieren, ook op vlak van meertaligheid. Talensensibilisering, het gebruiken van thuistalen in de klas, immersieonderwijs aanbieden, je energie richten op een krachtige didactiek om het Nederlands zo goed mogelijk aan te leren, … De context van de school, het draagvlak en de visie van het schoolteam zijn doorslaggevend voor de keuzes die gemaakt worden. Er is geen ‘goede’ of ‘slechte’ keuze, zolang die structureel ingebed wordt in het schoolbeleid en een krachtige leeromgeving.

Bedankt aan prof. dr. Piet Van Avermaet (Steunpunt Diversiteit en leren), em. prof. dr. Ludo Beheydt, Sofie Jonckheere (RIC Foyer), Ayse Isçi en Sara Gielen (Pedagogische Begeleidingsdienst Gent), Marijn Brouckaert (Stichting Lezen), Erika Vandeplas (GBS De Kriek, Schaarbeek), Helena Van Driessche en Lionel Mouilaard (Meertalig Atheneum Woluwe) voor de interessante dag!

Omgaan met meertaligheid blijft voor het Onderwijscentrum Brussel een belangrijk thema. Binnen onze ondersteuningstrajecten en vormingen komt dit steeds op een geïntegreerde manier aan bod. Wie hierover meer achtergrondinformatie wil, kan verder lezen op de pagina meertaligheid

Ook in het nieuwe bestuursakkoord  van de Vlaamse gemeenschapscommissie krijgt meertaligheid een belangrijke plaats.